„Lęk społeczny” S.H. Hoffman

Pracując teraz także jako psychoterapeuta CBT czytam też książki tego nurtu. Szukałem czegoś wartościowego na temat lęku społecznego i trafiłem na zupełnie świeżą pozycję Stefana G. Hoffmana, psychologa pochodzącego z Niemiec, ale mieszkającego od lat w USA.

Cała, niezbyt obszerna (190 stron) książka, to bardzo rzetelne i przystępne, oraz niezwykle praktyczne opracowanie tego zagadnienia. Możemy tu znaleźć mechanizmy powstawania, a co najważniejsze utrzymywania lęku społecznego. Pomimo tego, iż lęk społeczny ma swoją specyfikę, można na treść książki spojrzeć nieco szerzej, czyli na lęk jako taki, bowiem lęk społeczny ma wiele podobieństw z innymi rodzajami lęku.

Autor wyjaśnia między innymi, czym różni się naturalna nieśmiałość od klinicznego lęku społecznego. Kluczowym elementem jest tu silny lęk (spodziewany) przed oceną, odrzuceniem lub ośmieszeniem który prowadzi do unikania sytuacji społecznych lub przeżywania ich z dużym napięciem. Możemy przeczytać, jak powstaje błędne koło lęku: skupienie na sobie, katastroficzne interpretacje reakcji innych oraz strategie zabezpieczające, które paradoksalnie podtrzymują problem.

Dużą wartością książki jest połączenie wiedzy naukowej z praktyką terapeutyczną. Przez całą książkę towarzyszą nam trzej pacjenci Hoffmana, czyli Sara, Jakub i Niko. Autor przedstawia współczesne podejście poznawczo-behawioralne, w którym kluczową rolę odgrywa praca z negatywnymi myślami automatycznymi, przekonaniami oraz regulacją emocji. Szczególny nacisk kładzie na ćwiczenia ekspozycyjne, czyli stopniowe konfrontowanie się z trudnymi sytuacjami społecznymi w sposób świadomy i bezpieczny. Ponieważ, jak pisze Autor, lęk żywi się unikaniem!

Autor pokazuje również, jak lęk społeczny wpływa na relacje, karierę zawodową i poczucie własnej wartości. Podkreśla, że osoby zmagające się z tym problemem często są bardzo wrażliwe, empatyczne i odpowiedzialne, lecz nadmierny lęk ogranicza ich potencjał. Książka pomaga zmienić perspektywę z „co jest ze mną nie tak?” na „jak działa mój system lęku i jak mogę sobie z nim poradzić”.

„Lęk społeczny” to wartościowa książka nie tylko dla psychoterapeutów CBT, ale także dla osób zainteresowanych tematyką lęku. Spokojnie mogę polecić ją coachom, jako lekturę uzupełniającą. Jest to książka, która normalizuje doświadczenie lęku, daje nadzieję na zmianę i pokazuje, że odwaga nie polega na braku lęku, lecz na gotowości do spotkania się z nim w świadomy sposób.

S.G. Hofmann, GWP 2025